MGA MAIKLING KWENTO NI U Z. ELISERIO

TOILET READING

2006-09-14T20:14:00.000+08:00

Ni U Z. Eliserio

1. My family attends mass at 10 am. I go to church at 10:30.

It happens every Sunday. My mother wakes me up at 9 and I get up at 9:30. By the time I’ve taken a dump and a bath they are long gone.

The church is just a few streets away, a 15-minute walk. But just in case, to save time, I neither eat nor brush my teeth.

We live in an underground apartment. And every time I walk up the stairs leading to the street I have to be on the look out for dogshit. It’s because those Mormons living next door to us never close the gate. I always close the gate, because a walking carcass for a dog always comes underground looking for food and shitting on our stairs. This Sunday I close the gate and I see the carcass lying in the middle of the street. I throw stones at it and it goes away.

Down the street I go, then right then left then right then straight ahead, encountering more dogs and dogshit and those Jehovah’s Witnesses in the big house who let their dogs mangle my sister last year. Also, I pass by Mang Mar’s store and catch a glimpse of Marian who has big boobs and her kid sister Marion, who has small boobs but is the bigger slut. They call me Kuya and I curse God they’re underage. But assured that the years will pass I go along the streets.

It’s a left, right, left and then left again. Along the way I see the Protestants and their cars in their small church and I thank God I’m Catholic. Protestant masses start at 9 and last 2 hours and you can’t come in late because that’s satanic. Also, they don’t believe in saints and purgatory and can’t watch Pokémon or read Harry Potter. I’m really glad I’m Catholic because we don’t have to give 10% of our income to the church. A few pesos everyday and you’re going to heaven straight or at least have people to pray for you to get there.

I pass by guys who used to play cards with my father and drink with my father until my father got a heart attack and became a hermit and stopped drinking and playing cards. One of these guys recognizes me and calls me my nickname. I give him 2 raised eyebrows and a smile.

When I arrive at church the homily is already on. It’s because it’s Advent and they don’t sing the Gloria, but when regular time returns I’ll appear less late. I go straight to the front where my family sits. Mama insists we sit in the front because at the back noisy children would disturb her listening.

The priest is the Burmese guy from Burma and as I sit he’s making the people shout alleluia. But the churchgoers remain silent and some hide their faces and one day I really have to tell the Father this is a church not El Shaddai. Most churchgoers are like my Mama, they don’t like their quiet listening disturbed.

But I like the Burmese priest, even though his sermons run for hours. He knows about globalization and doesn’t think we’re stupid. Our parish priest who is a Filipino once told a homily explaining why God had 3 persons. He said it was because God, in His infinite wisdom, knew that we would construe 3 as meaning “I love you.” I was so upset I walked out and didn’t return until everybody was kneeling. My Mama would have gotten mad if I missed communion.

Minutes pass and the Burmese priest winds it up. We stand up and pray and kneel and pray and pray some more. Then we give the old ladies with baskets a few pesos and then hold hands to pray. The only good thing about our parish priest is that he comes from a good family, i.e., he’s rich so there’s no need for a second collection. Our church is getting renovated and there’s no need for us to fund the Catechists.

More prayers are said and we are made to stand for the concluding rites. But the announcer has more announcements to make and we have to endure standing while listening to the Sisters of Mary’s meeting schedules. Finally the Burmese priest blesses us in the name of the Father, the Son and the Holy Spirit and we go home as one family, my parents, my sister and I, and we find out that the Mormons left the gate open again and the carcass has left shit all over the stairs.

2. I read novels while I shit. My father has his newspapers. My mother brings her bible. I read novels.

And when I say novels, I mean novels. Usually two. I finish one chapter each and then concentrate on my waste disposal. Sometimes though, I forget where I am. Books have that effect on you. Instead of our yellow bathroom tiles I see the walls of Jericho crumbling down. Replacing the drip-drop of water from our faucet is the drip-drop of Jesus’ blood flowing from His side. My own foul smell goes away, and I am immersed in Magdalene’s ministrations.

My usual thirty-minute drops then last for an hour, maybe 2. Which upsets my parents. They bang on the bathroom door and shout severe punishments. Allowance cuts, sodomy. Don’t get me wrong. They’re good parents, give me lots of presents and listen when I talk. Religious people, go to church every Sunday and give alms to the poor. But shitting is a need. Like sex and love. And when you have to go, you have to go. You forget who’s your son and you forget cursing upsets God and you just have to get in the bathroom and come down the toilet bowl.

Today is a typical violation on my part. My legs are inch-deep in water because of a pipe my father fixed the day before. But I don’t care. I am reading Nikos Kazantzaki’s The Last Temptation of Christ, debating myself as to whether or not it is really better than the movie, or whether the sumptuous atmosphere of my reading nook is just affecting my aesthetic judgment.

I am about to go on to another chapter when thunder shakes our wooden bathroom doors and splinters hit my eyes.

“You’ve been there 2 hours.” It is my father. I am dead. I put my book on the wooden bookshelf he installed beside the toilet bowl – so good of him – grab the soap and wash my ass. Toilet paper here, there and everything dry. In pulling up my shorts I bump my bookshelf and the rattled Last Temptation almost falls into the ever-rising flood. I grab it just in time.

I think about bringing it with me but then I remember I haven’t eaten lunch yet and so I drop it on the bookshelf with 6 of its fellows. Then I head out.

I pull on the silver doorknob and in comes my father. Still in his church suit, he doesn’t even give me a glance and just pulls down his pants. I am about to tell him that the mini-flood caused by his plumbing is going to destroy the patent-leather boots he is wearing but then he farts so I just close the door.

My mother is still on our lunch table. Yes, lunch table. We have three other tables: breakfast, dinner, meryenda. As I sit my self down she gives me a dirty look but can’t get any scolding out, her mouth full of fat.

We are having lechon, because it is a Sunday. Every Sunday for my family is a celebration. It is a celebration for my parents because in mass they are assured they are going to go to heaven. It is a celebration for me because I get to eat lechon.

I love lechon. Although, I have to say, my mother loves it more. With a gulp of Coke she washes her throat, then wipes her mouth dry on her sleeve. Then she stands up and prepares my lunch. She gets me a bandehado of rice and hands me the basket of remaining lechon. We ordered 2 kilos, but between my mother and father I am left with only half of it. Thankfully, my sister is enslaved by the phallocentric Judeo-Christian conception of beauty and doesn’t eat lechon. I can hear her singing outside our house, washing her clothes.

“Join me,” I say to my mother. “Have another lunch.”

She stokes my hair, leaving rice and oil in it. Then she sits down and we eat with our hands. We eat in silence but I know she has forgiven me for staying in the bathroom too long.

We finish eating after an hour. She stands up and I remain sitting. She takes the plates to the sink and I pick my teeth. She wipes the table and I sip my Coke. She starts washing the dishes and I see my glass is running low. I am about to call out to her to ask for a refill when our wooden bathroom door bursts open and splinters hit my eyes. Tears and blood blur my vision, which is a good thing too, as my father bursts into our dining room ass-naked and wet. My bookshelf and books in his arms.

I am about to ask him for a refill when the bathroom flood comes churning forward and washes my words away.

3. I am in my room; on my bed are my books. The sunshine shines down through the closed windows to dry them. I sit on the far side of my bed looking at them: Mikhail Bulgakov’s The Master and Margarita, Michael Moorcock’s Behold the Man, Gore Vidal’s Live from Golgotha. They are wet, but safe. A pity I can’t say the same for my Nikos Kazantzaki’s. Or my computer. Or my VCDs. Goodbye The Life of Brian. So long Dogma. Farewell The Last Temptation—Oh. Christ.

Tears are drowning my nose. I try consoling myself that I can always order another at Amazon.com, but then I remember my computer is busted.

C’est la vie. So it goes. Shit happens. The sun also rises. The sun will come out tomorrow. I did it my way. Que sera sera. Jai guru deva om.

God I just hate my father for letting this happen. He could have prevented the bathroom pipes from bursting. The door opens.

“Father, I just hate God for letting this happen. He could have prevented the bathroom pipes from bursting.” (Plus, how come my books got wet and Mama’s bible, which was in the bathroom too, didn’t?) My father shrugs and starts hanging my underwear on the clothesline he just made some minutes ago: a pipe from our bathroom, now parallel to my bed, extending from wall to wall.

My father finishes and I pick up Vidal and try riffling through his pages. But then my sister comes in carrying her just-washed clothes, gives my hanging underwear a dirty look and I know she is about to order me around when the phone rings and she picks it up and starts yapping. I put the book down and just stare at the ceiling. One can’t read while women are yapping.

I used to share my room with my brother and sister. It was very messy then. My brother went to work abroad, and now I only share the room with my sister. That doesn’t mean the room has changed for the better. If anything else, it’s become messier.

Our room is claustrophobic small—15, 20 CR cubicles tops. It is divided by my brother’s old closet. Per square meter, my sister has the bigger share. Because, God knows, women need space. Lots of it, or they go whacko.

My bed is located in front of the door, to the right of my brother’s old closet. I sleep on the upper part of the double deck I used to share with my brother. When he was still around I slept on the lower part. He’s in Abu Dhabi now. Him leaving and me ascending was one of the most triumphant events that happened in my life. The lower part where I used to sleep now serves as my hamper. The upper part where I now sleep smells like a hamper—that is, of bodily fluids.

All around the room are tawas molehills, the price I have to pay for having a sister with white underarms. The tawas makes a rather nice light/shadow play with the dust that’s also all around the room. Dust accumulating on our two electric fans, on our low ceiling, on our windows that are never opened. Now dust will accumulate on the clothesline, too. My mother used to clean our room. But then she got old. And when you have an old mother you don’t get your room cleaned anymore.

To the left of the door to the front of my brother’s old closet stand 2 more closets, mine. One is a four-drawer Orocan; the other is a four-drawer wooden one. While I call them my closets I actually share them with my sister. The Orocan has her pants while the wooden one houses her shirts. She has another closet at her part of the room. That one’s full of clothes. Because, God knows, women need clothes. Lots of clothes, or they go whacko.

It’s pretty hard sharing my room with my sister, since she’s a woman. But I’m not complaining. And I haven’t killed her. Yet.

“Hey toilet boy, would you mind stepping out of the room?” Her ex is on the phone. I can tell, her eyes are shining. “And bring your books with you, God they smell like shit.”

4. I am home. My parents are out returning the lechon we ate, what is left anyway, 1/10 or so. It is spoiled and cost much money. My sister is bathing, in the bathroom. I am in my room, on my bed. Mama’s bible, she gave it to me to read to lessen the pain in my stomach, is on my lap. Beside me are bits and pieces of lechon. Tears are drowning my nose. My stomach grumbles. I fart.

The phone rings. I jump off my bed but into the room rushes my sister and she pushes me aside, grabbing the phone.

“Hello? Love?” Her face breaks into a smile, soapsuds dripping down her body. I cover her naked body with my bathroom towel, and walk out the room. Mama’s bible in my hands. I fart—this time with bits and pieces of lechon spilling out with it.

Water from the bathroom is flooding our dining room. I go inside the bathroom, with Mama’s bible to read. Grabbing the silver doorknob I close the wooden door. Hurrying, I pull down my pants and sit on the toilet bowl. Solidliquidgas: my heart is lightened of its burdens.

I riffle through Mama’s bible’s pages. “Let there be light!”

“And Adam, to preserve the human species, had sex with the different animals of the earth and the different birds of the air, and they gave birth to mankind’s different races.”

“The author is God. If you find any mistakes, contradictions or aporias in this text, rest assured they are only like that to you.”

“In the beginning was the Bird, and the Bird was with God. And God had a Bird.”

“This book is not sexist. It is just so that its female characters are evil, or stupid, or both.”

“Consumatum est, now get me the hell down from this cross.”

Thunder and lightning shake our wooden door. I manage to block the splinters from hitting my eye using Mama’s bible.

“I’m still bathing.” My sister.

“I’m still shitting.” I fart for emphasis.

She keeps on knocking on the door, over and over repeatedly. I can’t keep up my blocking and the splinters are really damaging Mama’s bible. With a sigh I say I need 5 more minutes. My sister keeps on knocking. Standing up to wash up, I put Mama’s bible on my bathroom bookshelf. The bookshelf’s wood, because of the floods, is weak and rickety, the whole structure is doing a Pisa, but it still stands.

I grab the bar of soap, the dipper. Splishsplash. Tissue here, there and everywhere. I push down the flush but the toilet bowl doesn’t flush. I flush. Nothing’s happening.

Flushed, I ask, “Is the toilet bowl flush broken?”

No answer. I repeat my question.

Nothing. “Why is the toilet bowl not flushing? Is it broken? Excuse me, the flush is not flushing!” Shouts this time. I knock on the wooden door.

“Hurry up there.” Is that the only thing she can say? “And by the way, the flush is broken. Use a pail, use it twice. I don’t want to see even a bit of shit remaining. If I know you it’s got to be a big pile.”

“It’s not a big pile.” I look at the toilet bowl and stare at the big pile I just made.

The only pail with water is the big one beside my bookshelf. She’s telling me to flush with a pail of water twice when she’s the one who used up the water from the other pails. Women! I stare at the big pail. I don’t like using that one because it’s heavy. Thunders and splinters. I breathe in deep and grab the big pail. Up 2 inches from the floor I drop the damn heavy thing. It slams against my bookshelf and Mama’s bible is knocked into my big pile of shit in the toilet bowl.

Unang nalathala sa The Manila Times, Hunyo 21, 2002

AFTER ARMAGEDDON, HEAVENLY SCHEDULE

2006-08-21T19:54:00.000+08:00

Ni U Z. Eliserio

5am – 6: Daily prayers.

6 – 6:30: For breakfast, manna, my favorite, as usual.

6:30 – 7: Communal bath. Yesterday we had lukewarm water. This morning’s is
about as warm.

7 – 7:15: Dressing up. It is my birthday today, and I find a new dress in my closet. It looks so special, I feel as if it was made only for me. I rush to our prayer grounds to display it. To my disappointment everybody else is wearing the same white duster.

7:15 – 9:30: We praise and worship God for His righteousness, might and humility.

9:30 – 11: We adore God some more.

11 – 12pm: We are given a choice during lunch: A plate full of The Body of Christ or a plate half-full of The Body of Christ. We are given a chance to choose like this every forty days; I go for a plate half-full of The Body of Christ.

12 – 3: Siesta. The Son also rises. Jesus awakes us from our rest to hear Him preach. Today He continues listing the beatitudes. He has been at this for six hundred sixty six days, but I am nevertheless thankful, for I am so blessed.

3 – 3:15: Partners for today’s sex session are announced. These pairings are random, but (isn’t it eerie?), I am again matched with my wife. Why complain though?

3:15 – 3:20: Sex.

3:20 – 6: More prayers. A new song and dance routine is introduced. “I love God.” Left foot out. “I love God.” Left foot in. “I love God.” Right foot out. “I love God.” Right foot in. It is a bit hard, but for the Lord I try my best.

6 – 6:30: Dinner. Roast Lamb of God! Again!

6:30 – 7: We celebrate Good’s triumph over Evil.

7 – 7:30: We celebrate Light’s triumph over Darkness.

7:30 – 8: We celebrate Order’s triumph over Chaos.

8 – 12am: Evening prayers. To keep us lively, drinks of all kinds are distributed. After much self-debating, I take coffee over The Blood of Christ. TBOC tends to make me feel sleepy, and we still have a long way to go.

12 – 5: We are sent to our quarters to meditate on God’s generosity. I find that my bed has been slept on, my mother’s too. My father’s as well. There will be an investigation, I am promised, but I doubt it’ll amount to anything. Jesus tells me not to let all this excitement scare me. He tells me I should be glad. In Hell they torture people.

Unang nalathala sa Kalasag, Nobyembre 2002

ILONG NG BAKA

2006-06-12T03:37:00.000+08:00

Ni U Z. Eliserio

1. Mas una ko pang nahalikan ang mga suso ni Lynda kaysa ang kanyang mga labi. High school graduation, sa aming sala, nang madede ko ang kaliwa. Unang taong anibersaryo namin nang masupsop ko ang kanan. Mula Isabela hanggang Laguna, halos kalahating araw na biyahe, tiniis ko kasi finals nila sa Los Baños at hindi s'ya makauwi sa aming probinsya. Sulit naman. Laking pasalamat ko sa apat n'yang kaboarding house at binigyan nila kami ng panahon para makapag-isa.

Sabi ni Lynda magpapahalik lang s'ya sa labi sa lalakeng pakakasalan n'ya, at ang unang halik ibibigay lamang n'ya pag sinabi na ng pari ang "You may kiss the bride." Ang nanay ko hindi nagtatrabaho at tuluyan nang naging kabaw dahil sa aking tatay. Wala akong planong matali tulad n'ya. Kaya tinanggap ko na rin, kahit na masakit kasi mahal ko s'ya, na hindi ko mahahalikan kahit kailan ang mga labi ni Lynda.

Ikalimang anibersaryo namin. Sa mga usapan namin sa selepono (salamat sa Sun!) naghihint si Lynda na magpapatikim ulit s'ya ng puke. Excited ako. Sa apat na taon ko s'yang dinadalaw sa LB, noong nakaraang taon lang s'ya nagpabrotsa. Sa Isabela hanggang tsupan (para sa akin) at lamasan (para sa kanya) lang kami. Nangungulila ako sa puke n'yang amoy unang natuluan ng laway.

Kaya ito na naman ako, nakasakay sa HM, natatrapik sa Cubao, malasado ang mga pigi dahil sa biyahe mula Isabela, Lunes pa makakabalik.

Sina Jinggoy Estrada at Amanda Page ang nasa TV--sampung taon na yata 'tong pelikula. Amoy aso ako. Pero para sa mahal ko, gagawin ko kahit ano.

Kakaibang babae si Lynda--Math major, marunong tumugtog ng gitara, napakamahusay mag-Fookien (Valedictorian pa namin, sa Santiago High), s'yang walang dugong Tsino!). Muntik ko na s'yang hindi ligawan, pabestfriend-bestfriend ang gimik ko noong 3rd year kami. Nagkadengue s'ya, isang linggo akong umabsent para magbantay. Nang lumbas s'ya ng hospital nagtapat ako, sabay bagsak ng mga luha. Ayaw kong kahit kailan ay magkahiwalay kami. Walang hahadlang, kamatayan man o "pagkakaibigan." Pareho pala kami ng nararamdaman.

Mas matandang version ni Lynda ang katabi ko sa bus--malalaking mata sa likod ng makapal na salamin, bakat ang bungo, banat ang balat, matangos ang baba. Sinta ko, miss na miss na kita.

Inilibas ko ang aking selepono mula sa backpack at pinanood ang sex video na pinadala n'ya sa 'kin. Ang record ng masturbation na 'to ang pumalit sa La Salle sex scandal bilang numero uno kong paborito. Halos tatlong minuto at, ayon sa kanya, dalawang orgasm. May mga araw na ito na lang ang pumipigil sa aking pagtataksil. May mga gabing hindi ito tumatalab.

Si Berlin, roommate/bestfriend n'ya, ang kumuha nito, gamit ang seleponong regalo ko. Tuwing darating sa close up sa mukha ni Lynda pinopause ko ang video. Takang-taka ako sa bukang-bukang bibig at dilat na dilat na mga mata. Dati'y hindi interesado sa technosex, pero kakakulit naconvert ko rin s'ya. Pag tumatawag s'ya, picture ng kanyang utong ang lumalabas sa aking screen. Kaliwang utong, ang mas malaki. Hindi talaga malaki, imbes na parang pasas hitsurang Ovalteenies.

Biyernes, kaya trapik. Sa boarding house nila ako matutulog, Linggo ng hapon bibyahe pabalik, diretso na sa eskwela. Isang oras nang gumagapang ang bus, nasa may Guadalupe pa lang kami. Rockwell. Noong nakaraang Christmas vacation sinundo ko si Lynda. Pa-Isabela bumaba kami rito para manood ng sine. Return of the King, boring. Nakapalda si Lynda noon, sinadyang di panty. Unang finger sa public place. Return of the King ang paborito kong pelikula.

Itatago ko na sana ang selepono nang magvibrate ako. Mensahe mula sa aking sinta: "Kenken, anatoy ka? Namimiss kan launay. Aganad ka!"

Ibinulsa ko na 'to. Kahit na miss na miss ko na s'ya, tiniis ko. Alam naman n'yang darating ako, kaya buong araw akong hindi nakikipagcommunicate. Para pagdating ko sa kanila'y mas mainit ang aming pagkikitang muli.

Sumitsit ang pinto ng bus. Binuksan ito ng driver para papasukin ang mga vendor. "Mani, mani, mani!" "Apple, apple, apple!" "Mineral, mineral, mineral! Sinong uhaw d'yan?" Bumili ako ng sampung pisong mani at tubig. Baka matae at maihi ako bago dumating sa LB, pero hindi ko naman matiis ang gutom at uhaw. Merong mga pangangailangang hindi pwedeng ikaila.

Pagod ako't antok, pero hindi ako makatulog. Sa likod kasi ako nakaupo, ramdam na ramdam ang tagtag. Ayoko rin namang masuka kaya iniwasan ko ang mahabaang kantutan sa TV sa harapan. Inilabas ko ang nobelang ipinadala sa akin ni Lynda sa pamamagitan ng LBC. Tatlong linggo ko na 'tong binabasa.

"Omigod!" sigaw ng aking katabi. "Omigod! You read Gabriel Garcia Marquez?"

Burat na burat na 'ko sa librong 'to. Ano naman ang intesante sa nagliligawang matanda? Tumitig ako sa clone ni Lynda. "Oh. Yes. He's one of my favorite authors."

Iyon ang simula. Napunta sa iba pang nobela ni Marquez (pero s'ya lang ang nagsalita), tapos sa paborito kong awtor (Sidney Sheldon, the besh!) hanggang musika (pareho naming trip si Usher). Nagminiconcert kami sa likod ng bus, buti na lang tulog ang mga nasa paligid namin. Sa dulo, palakpakan.

"Omigod! Omigod!" Nakakatusok ang kanyang boses. "Omigod! I don't even know your name!"

"A... Kenneth." Inalok ko ang aking kamay.

"Mona."

Mona? Monang monay ang mga joga. "You're... from Laguna?"

Hindi, may binibisita lang s'ya, sa Sta. Cruz. Taga-Cubao talaga s'ya, kahera sa Odyssey SM North. Hindi s'ya mukhang bente syete. Mukha s'yang lampas trenta. Pero nabighani ako sa kanya. Sa mga matang sinlaki ng kamao, sa mga labing laging nakapwestong humalik.

Sa sumunod na dalawang oras si Mona na lang ang nagsalita, puro tango na lang ako, titig na titig sa kanya. Kung tatanungin ako ngayon kung ano ang kanyang mga sinabi, hindi ko sasabihin. Banal ang kanyang mga salita, at itatago ko ang mga ito, para sa 'kin lang. Ang bus ride na 'yon ang ikutang pangyayari sa aking buhay.

Halos umiyak ako nang sumigaw ang konduktor ng "College! College!" Hindi ako makapaniwalang hindi ko na muling makikita si Mona.

"So," sabi n'ya, "this is it."

Simbigat ng punong-punong maleta ang backpack ko. Kalahating tiklop ang aking mga tuhod sa pagtayo. "Goodbye... Maybe we'll see each other again."

"I'm sure." Ang kanyang ngiti...

Tumalikod ako.

Nagsimulang maglakad palayo.

Nagfocus ako sa TV, kina Jinggoy at Amanda, para di bumigay.

"Kenneth?"

Bumaling ako sa aming inupuan. Sumunod pala s'ya sa 'kin. Nagdikit ang aming mga ilong. Hinalikan n'ya ako.

"Take care of yourself."

Bumaba na 'ko sa bus. Sa gas station ng Petron. Sumakay ng jeepney papasok ng UP Los Baños. "Chapel po," sabi ko sa driver. Katabing-katabi ng Gonzalez ang St. Therese Parish. Tumingin ako sa relo ng aking katabi. Malapit nang mag-eight. Nang umarangkada na kami, doon ko lang natanto ang nangyari. Gusto ko sanang pumara, habulin ang bus. Pero alam kong huli na. Humagulgol ako. Wala akong pakialam sa mga bulong ng mga kasakay ko.

Pagdating ko sa gate ng Gonzalez umiiyak pa rin ako. Basang-basa na ang Good Morning towel na pinampapahid ko sa aking mga luha. Trenta minutos yata akong tumayo dun. Hindi ko makilos ang aking mga paa.

"Kenneth?" tinig mula sa likod.

"Mona!" sigaw ko. Pero iba ang mukhang tumambad sa akin. Si Berlin. Tinanggal n'ya ang headphones ng suot na CD man. Noong nakaraang taon nakasex ko s'ya sa kwarto nila nang mangumpisal si Lynda sa St. Therese pagkatapos mantsupa. Laging nangungumpisal si Lynda pagkatapos naming magharutan. Hindi ko maintindihan ang kanyang guilt. Pero nakakaramdam din naman ako ng tawag ng konsensya. Kaya sa pagsesex namin ni Berlin hindi ko s'ya hinalikan sa mga labi--at sa mga suso. Ganito ako sa lahat ng aking pakikiapid.

"Lika, pasok na tayo," sabi n'ya. "Kaninang umaga ka pa hinihintay nun. Muntik na ngang di pumasok sa finals sa PE." Nakakatawa, ang puting racer back na suot n'ya ang suot n'ya noon. "Alam mo na ba ang bagong trip namin ngayon? Dawn greeter na kami. Alas sais magkikita kami, mga estudyante at ilang titser, tas lalakad papuntang IRRI. Dalawang oras na lakad, imagine! Kung di lang gwapo si Sir Eliserio..."

Sinara ko ang aking mga tenga. Mabait si Berlin, s'ya ang nagsuggest na h'wag naming sabihin kay Lynda ang tungkol sa aming one morning stand, pero kailangan ko ng kapayapaan. Nagfocus na lang ako sa ibang boarding house. Malaking lote ang komunidad ng Gonzalez, at iba-ibang uri ng bahay ang pinapaupa sa mga estudyante. May three floors, may kwarto't banyo lang. May green, may blue, may mukhang sapatos.

Pagdating nami sa bahay nila, naglabas ng susi si Berlin. "Wala 'yung iba, natutulog si Lynda," sabi n'ya. "Sleeping Beauty." Pumasok kami. "Dito muna ako sa room nila." Binigay n'ya sa akin ang susi ng kwarto nila ni Lynda. Sinuot n'ya ulit ang headphones ng CD man. "H'wag masyadong maingay." Kumindat s'ya.

Tulog nga si Lynda. Binaba ko ang bag sa tabi ng kanyang kama. Nakatshirt at shorts s'ya. Pinanood ko ang dahan-dahang taas-baba ng kanyang dibdib. Pinagmasdan ko ang mga susong simbolo ng aming pag-ibig.

Hinaplos ko ang mga ito.

Umungol s'ya. Napatingin ako sa kanyang mga labi. Gaano katagal? Hanggang kailan? Pumatong ako sa kanya.

Hinalikan ko ang kanyang mga nakapikit na mata.

Ang kanyang baba.

Ang kanyang mga...

Bumukas ang mga mata ni Lynda. "Kissinnak? Nagkasar tan?"

"A..."

Tinanggal n'ya ang kanyang tshirt. Tinanggal n'ya ang kanyang bra. Ang kanyang shorts, ang kanyang panty. Naghubad na rin ako. Dinakma n'ya ang aking titi. S'ya ang nagpasok nito sa kanyang puke. "Happy anniversary!"

Nagsex kami.

Pagkatapos, bago tuluyang maidlip, tinanong ko s'ya, "Bakit iba ang amoy?"

"PH Care."

Natulog na ako.

Paggising ko wala na 'kong katabi. May iniwang note si Lynda: "Haan ka nireing. Ammo na banog ka ti biyahe. Ginabla awak lang ti barbangon. Agtam nigad ta pagsangpid ko."

Hinanap ko ang aking bag. Nilabas ko ang aking selepono. Seven, swak. Inilabas ako ang aking twalya. Nagmadali akong pumasok ng banyo. Tumae, naligo. Mabilis akong nagbihis.

Nagjeepney ako pabalik ng gas station ng Petron. Sumakay ako sa unang bus na dumaan, Green Star, hanggang Magallanes lang. Bahala na si Bathala. Sa loob may nagbebenta ng Buko Pie. Nakakapaso, pero nakakabusog.

2. Sinubukan akong kausapin ni Lynda, siyempre. Hindi ako nagreply sa kanyang mga text. Cinancel ko ang kanyang mga tawag. Pagbalik ko sa Isabela nagpalit ako ng SIM card. Isang linggo ang lumipas. Tas tumawag s'ya sa nanay. Napilitan na akong magtapat.

Bungad ko sa kanya: "Break na tayo."

Hindi s'ya umiyak. Wala s'yang tanong. "Sige. Agyamanak. Paalam. Kanayon ka na aganad."

3. Nang mag-Christmas vacation umuwi si Lynda sa Isabela. Ninos Inosentes, mag-isa ako sa bahay, nang may narinig akong katok. Nasa gitna ako ng One Hundred Years of Solitude, engrossed na engrossed, at yamot nang binuksan ang pinto.

Pinilit kong tanggalin ang simangot sa aking mukha. "Ikaw pala..." Hindi ako nagtagumpay.

"Maligayang Pasko." Inabot n'ya sa 'kin ang isang kahong green at red ang wrapper.

"Salamat, salamat." Fuck, wala akong gift para sa kanya! "Pasok."

Nakaracer back s'ya. Itim. Iniwan ko s'ya sa sala. Bumalik akong may dalang orange juice at peanut butter sandwich. Iniwan sa 'kin ni nanay, pang-agahan, bago sila umalis ng tatay para magsimba. Umupo kami sa magkaharap na sofa. Ayaw ko sa amoy ng peanut butter, nakakasuka 'to. Alam 'yun ng nanay, pero dahil hindi ako sumama ng simbahan, nakalimutan n'ya... "Kain. Inom. Kumusta na?" Pinilit kong makinig tungkol sa kanyang adventures sa LB, sa kanilang Dawn Greeting, sa kasong isinampa ni Berlin laban sa Sir nilang si Eliserio. Mas malakas ang tawag ni Marquez.

"Addan sa ti ararimitem."

Umiling ako.

Tumayo s'ya at kumandong sa akin. "Kenneth, ay-aten ka. Aramidek ti hamamen para ken ka." Niyakap n'ya ako.

Hinalikan n'ya ako sa ilong.

Sa magkabilang pisngi.

Huminga s'ya nang malalim.

Dalawang kamay ang ipinantakip ko sa kanyang bibig. Alam ko kung saan pupunta ang kanyang ginagawa. "Ok lang. Hindi kailangan."

Tumango s'ya. Nagpapasalamat ang mga mata. Tumayo s'ya ulit, naghubad. Sumunod naman ako. Mahigpit ang hawak sa kanyang mga pigi, pumusisyon ako para halikan ang kanyang mga suso.

Para kay Edlyn

Philippine Collegian
Vol. 83, No. 19, February 9, 2006

Itinamang bershon
Oktubre 20, 2006

HONG KONG HANGGANG BUKAS

2006-02-20T20:16:00.000+08:00

Ni U Z. Eliserio

Itinapon ni Culasa ang huling titi sa umaapaw na basurahan. Tapos na ang trabaho n’ya sa araw na ‘yon.

“Sa tao yata ‘yun,” sabi ng janitor, si Abigail. Buong araw nakatindig lamang s’ya, habang pinaghihiwalay ni Culasa ang mga titi. Trabaho ni Abigail na itapon ang laman ng basurahan.

Tumayo si Culasa sinuri ang bundok ng mga titi. Nang makita n’ya ang kanyang hinahanap hinalikan n’ya ito. “Oo nga ‘no?” Inilagay n’ya ito sa kaldero, kasama ang lampas isang dosenang kauri nito. “Naku, salamat ha?” Dagdag kita rin ‘yon.”

“Ok lang ‘yun. Nga pala, gusto mong magkape paglabas natin dito?” Umubo si Abigail, sabay buhat sa basurahan.

“Sige ba!”

“Kita na lang tayo sa labas.”

Sa lababo naghugas ng bibig at mga kamay si Culasa. Pagkatapos bumanyo s’ya. Gusto sana n’yang magpalit ng damit para sa paglabas nila ni Abigail, pero hindi s’ya nakapagdala ng extra t-shirt. Kagabi kasi s’ya naglaba, at lahat ng maganda n’yang pangtaas ay kasalukuyang nasabit sa sampayan sa banyo ng kanyang apartment.

Kulay regla ang langit ng Hong Kong nang magkita silang dalawa sa labas ng dambuhalang gate ng Hau Industries. Panay tamod ang pantalon ni Culasa. Magkahawak-kamay suroy-suroy sila sa mga walang lamang kalsada.

“Ok ka ba sa Mang Jenny’s?”

Tumango si Culasa at pinisil n’ya ang kamay ni Abigail. Trapik ang kanyang isipan, sa mga araw na ‘yon. May sulat na dumating galing Manila. Nakabuntis ang kanyang bunsong kapatid. Maaari ba s’yang magpadala ng pera para sa kasal, o sa aborsyon, tanong ng kanyang ina.

Sa TV kagabi napanood n’ya ang pambobomba sa United Arab Emirates, kung saan s’ya dapat nagtrabaho kundi lang mga sinungaling at magnanakaw ang mga tao sa Nolasco Recruitment Agency.

Pinakamalala ang mga bituin. Kung ano ang sinasabi ng mga ito sa kanya gabi-gabi. Mula pa nang dumating s’ya, anim na buwan na ang nakalilipas. Hiling ng kanyang puso na dumating na ang mga kamatayang ibinababala sa kanya, nang tumigil na ang mga signos ng mga bangkay.

Si Mang Jenny, kwento ni Abigail nang unang date nila ni Culasa, ay apo ng isang janitor na umasenso sa Hong Kong ilang dekada na ang nakalilipas. Noong bata pa’y payatot ito, ngayo’y tabatsoy na ‘tong balbasarado. Medyo may kuba, kasal ito, tulad ng lolo, sa isang Briton.

“Hay naku, Cu, h’wag mong sabihing magpapaloko ka rito kay Ab?”

Umupo sila sa tapat ng counter, magkahawak kamay.

“Mang Jenny naman,” sabi ni Abigail, “wala namang siraan!”

Nagtawanan silang tatlo.

“Matalog po Mang Jenny,” sabi ni Culasa, “tig-isa kami.”

Tumungo sa ref ang lalake. “Anong klaseng mata?”

Nagpalitan ng tingin ang dalawang babae. “Kambing po,” sabay nilang sagot.

“Espesyal na okasyon ba?” Nag-astang immigration officer si Mang Jenny, nanlalaki ang mga mata, nakataas ang ilong, ngising aso. “At ano namang klaseng itlog?”

“Pato,” sabi ni Abigail.

“Manok syempre,” sabi ni Culasa.

Nagsimulang magluto si Mang Jenny.

Bumaling si Culasa sa kanyang kasama, na nakatutok kay Bill Hung sa TV. “Banyo lang ako,” sabi n’ya, sabay pisil sa kamay ni Abigail. Pinasok n’ya ang loob ng Mang Jenny’s, binati ang mga silyang walang nakaupo. Halos laging patay ang restawrant. Nasa dulo nito ang banyo, at si Culasa lang ang tanging gumagamit nito.

“Eto na namam tayo,” isip n’ya, sabay tulak sa pinto at bukas ng ilaw. Ang sahig, mga pader at kisame’y puno ng mga ipis.

Unang beses na nakita n’ya ang mga ito, sa unang linggo n’ya sa Hong Kong, sa una nilang date ni Abigail, tumakbo s'yang sumisigaw pabalik sa counter saka sumuka.

Ngayong sanay na tuloy lang s’ya sa inodoro, napapangiwi na lang sa bawat katawang napipisa. Kilala na s’ya ng mga ipis, at hindi na sila dumadapo sa kanyang buhok. Tulad din ng maraming bagay sa Hong Kong, napamahal na ang mga ito sa kanya.

Pagbalik n’ya sa counter nakahanda na ang kanilang hapunan. Sa gitna ng kanyang sunny side up, sa ibabaw ng dilaw ng itlog, naroon ang mata ng kambing.

“Kape o.” Inabutan s’ya ng tasa ni Abigail.

Humigop si Culasa. “Salamat, salamat.”

Tahimik silang kumain, habang pinapanood ang patalon-talon ng channel ni Mang Jenny. Minumura nito ang bawat programang madaanan.

May imaheng humili sa mga mata ni Culasa. “Teka lang po, pakibalik sa channel na ‘yun.”

“Alin,” tanong ng lalake, “‘to?”

Tumango si Culasa.

“At ano naman ang—”

Nakita nilang sabay-sabay. Video ng lalakeng nakaskimask, tinataga ang leeg ng isang babae. Nagsasalita ng Mandarin ang reporter, voice over. “Filipina” at “UAE” lang ang kanilang naintindihan. Mahirap manood ng balita sa Hong Kong.

“Napanood ko na ‘yan.” Tuloy ang paglilipat-lipat ng channel ni Mang Jenny. “Ayan, videoke!” Inilabas n’ya ang kanyang mike at nagsimulang humiyaw ng “Country Roads, Take Me Home.” Nagmadaling kumain ang dalawang babae, para makasali sa pagkanta.

Toka ni Culasa ang paghahatid sa gabing iyon, ibig sabihin kakailanganin nilang dumaan sa mga abandonadong bahagi ng distrito. “Ano raw ‘yung pangalan ng pinugutan?” Naglalakad sila ngunit hindi hawak kamay.

“Hay naku, Cu, kalimutan mo na ‘yun.”

“May kaklase ako, katulong sa UAE.”

“O, e nars naman ‘yung pinugutan.” Tumigil sa paglalakad si Abigail. Nakapamewang sabi n’ya, “At kung s’ya man, pasalamat ka pa rin hindi ikaw!”

Tumigil na rin sa paglalakad si Culasa. “Nalulungkot lang ako, Ab. Filipino ‘yung pinatay.”

“E ano ngayon? Araw-araw may namamatay sa gutom sa India!” Kinuha ni Abigail ang kanyang kamay. “Ganyan lang siguro ang buhay. May umaalis, may naghihintay.”

“Ayokong pugutan ng ulo, Ab.” Lumayo si Culasa. “Ayoko!” Pumikit s’ya at tumakbo.

Ang una n’yang nakita pagmulat n’yang muli ay ang mukha ni Abigail.

“Bumangga ka sa poste.”

May ice bag sa kanyang noo.

“Diyos ko naman kasi.”

Sinubukang tumayo ni Culasa, imbes dahil sa kirot sa kanyang leeg napasigaw s’ya.

Hinaplos ni Abigail ang kanyang kamay. “H’wag ka na ngang makulit.”

“Bawal ‘to,” sabi n’ya, “Masesesante tayo.”

Hinalikan s’ya ni Abigail sa ilong. “Bawal pag nahuli.” Inabutan s’ya nito ng baso at dalawang tabletas.

“Pampatulog?”

“Pangtanggal ng sakit.”

Ininom ni Culasa ang gamot. “Salamat, salamat.”

“Wala ‘yun.” Tumayo si Abigail. “Dyan ka lang, gagawa lang ako ng sandwich.” Umuubo, tumungo ito sa kusina.

Walang nagbago sa apartment. Mas malaki nang konti sa kanya, dahil delikado sa kalusugan ang trabaho ng kanyang kaibigan, at mas malaki nang konti ang bayad kay Abigail. Nakahiga s’ya sa sofa. Puno ng sofa ang sala. Binili ni Abigail ang mga ito mula sa isang opisina, dalawang taon na ang nakaraan, nang ideklarang kailangan nang wasakin ang gusali.

“Magkano naman?” tanong ni Abigail noon.

Katakataka ang sagot: “Murang-mura!” Filipino pala ang manager, binigyan sila ng discount.

Nang una n’yang pasukin ang bahay ng kaibigan, nakitulog s’ya. Sa sumunod na umaga binalaan s’ya ng kanyang boss: maulit pa ‘yon ipapadeport s’ya. Kung paano nalaman ang kanilang ginawa walang may gustong magsabi sa kanya, ngunit suspetsa ni Culasa alam ito ng lahat.

“Ituloy natin ‘to,” sabi noon ni Abigail.

Walang pag-aalinglangan si Culasa. “Sige, pero hanggang hatid lang ha?” Yakap ang pirma sa kanilang pasalitang kontrata. “Mag-ipon tayo, tas uwi. Sa Pilipinas tatanggapin tayo.” Hindi sumagot si Abigail.

Bukod sa mga sofa, panay din TV ang sala. Pati ang banyo, pati ang tulugan. Walang gumagana, kahit isa. Koleksyon ni Abigail. Binibili n’ya sa junk shop, minsan dalawang beses isang linggo. Nililinis s’ya, pagkatapos pinipinturahan, pink, dilaw, lila. Pagkatapos, bibigyan n’ya ng mga binti, na s’ya mismo ang lumilok mula sa kahoy. Ang iba nama’y nilalagyan n’ya ng pakpak, mula sa mga balihibo ng manok mula kay Mang Jenny. O di kaya’y winewelding n’ya sa gulong ng bisekleta. Iba-iba. May pangalan si Abigail para sa bawat isa.

“Ab?” sabi ni Culasa. “Ab? Pahingi na ring gatas. Ab?”

Walang sagot.

“Titi ng Ama Ab, walang takutan!” sigaw n’ya. “Pag eto biro break na tayo!”

Itinulak n’ya patayo ang kanyang sarili. Tinanggal ng gamot ang sakit, ang kaso, wala na rin s’yang balanse. Kung hindi s’ya sa isa pang sofa bumagsak, putok sana ang ulo n’ya sa sahig.

Hindi makatayo gumapang s’ya papuntang kusina, panay ang tulak sa mga nakaharang na TV. Natagpuan n’ya ang walang malay na Abigail sa sahig, kutsilyo sa kanang kamay, keso sa kaliwa, tumutulo ang plema mula sa bibig.

“Salamat sa Diyos bunggalo ang bahay mo!” Tulak lang ang gamit ng mga binti, hinila ni Culasa ang kanyang sarili, at ang katawan ni Abigail, mula bahay nito hanggang ospital. Inabot sila ng halos apat na oras. Buti na lang walang ulirat si Abigail, sugat-sugat ito sa aspalto ng mga kalsada. Sa kanilang paglalakbay isang sasakyan lang ang kanilang nakaenkwentro, taxing tinalsikan pa sila ng tubig-baha.

Nang mabawi ni Culasa ang kakayahang makatayo tulog pa rin si Abigail. Nasa kwarto sila na para sa limang tao, pero wala nang ibang pasyente. Wala ring doktor.

“Ab, Ab. Titi ng Ama Ab,” sabi ni Culasa, “umuwi na lang tayo ng Pilipinas.”

May dumating na nars, Filipino. Kulay ng buhok ang batayan ni Culasa, bago pa man magsalita ang lalake. May hawak itong clipboard. “Magkasama kayo kanina?”

Tumango si Culasa, sabay ngiwi dahil sa kirot.

“Bawal ‘yon.”

Tango ulit. Sakit ulit.

“Isusulat ko rito natawagan ka n’ya bago s’ya himatayin.”

“Wala kaming telepono pareho.”

“Titi ng Ama,” sabi ng nars. “Bahala na. Pag may ibang nagtanong, galingan mo ang pagsisinungaling. Kundi lahat tayo tigbak.” Umalis na ito.

Noong nasa Pilipinas pa s’ya, panay ang mura ni Culasa sa lahat ng nakikita n’yang nagpapablonde ng buhok. Sa Hong Kong dalawa ang kanyang nakilalang ganito. Ang isa’y gusto n’yang laging hawak ang kamay. At ang isa naman, kakakilala n’ya pa lang, gusto n’yang halikan ang mga paa.

Bago mag-alas dose nagbalik na ang ulirat ni Abigail. Pinakawalan s’ya sa sumunod ding umaga. Binigyan s’ya ng dalawang araw na pahinga ng Hau Industries, at pagkatapos ng isang linggo pa’y sinesante.

Inalok kay Culasa ang posisyon ng janitor. Tinanggap n’ya ito. Kailangan nila ng pera.

“Magagaya ka lang sa ‘kin,” sabi ni Abigail. “Umuwi na lang tayo.” Nakabalandra ito sa sofa.

“At ang mga sofa mo? Ang mga telebisyon?” Nagpaplantsa ng uniporme si Culasa. Ikalawang linggo n’ya sa pagiging janitor. “Pag gumaling ka na, makakapagtrabaho ka uli. Mag-ipon tayo. Kahit pambili ng jeepney man lang. Saka tayo bumalik ng Pilipinas.”

Nagsama sila pagkatapos ng aksidente. Syempre, bawal. Walang trabaho, hindi na kaya ni Abigail rumenta ng apartment. Sa sweldong janitor kaya ni Culasang buhayin silang pareho.

“Hindi na ako gagaling.”

“Titi ng Ama Ab.” Ibinato ni Culasa ang plantsa sa isang telebisyon. “Sabi mo hindi mo ako papaiyakin.”

“Ayokong mamatay sa Hong Kong.” Nagsimula itong umubo.

Pinulot ni Culasa ang plantsa. “Tibay ni Mimi, hindi man lang nagalusan.” Hinimas n’ya ng pakpak ng TV. “Magpahinga ka ha? Tas mamaya magluto ka. Gusto ko masarap ang hapunan natin.” Nag-uniporme na s’ya at umalis, tangay-tangay ang mga ubo ni Abigail sa kanyang ulo.

Sa Hau Industries pinalitan n’ya si Abigail. Si George naman ang umukopa sa kanyang posisyon. Tuwid ang kanyang tayo habang hinahalikan ng lalake ang mga titi sa mesa. Mabagal ito sa paghihiwalay, madalas nakakalimutan na sa bowl inilalagay ang mga titi ng tao. Ganito tumakbo ang kanilang unang araw ng magkasamang pagtatrabaho:

“Kaming mga Sta. Ana ay galing Bulacan,” he said. “Siga ang tatay ko dun. Tatlong taon ang napatay bago makulong. Ang nanay ko naman mama—”

“George!”

May titi ito sa kamay. “Cu?”

“Ang trabaho mo ay umamoy ng titi, hindi ang magkwento.”

Matagal sila bago mag-usap muli.

Pero hindi 'yon inalala ni Culasa. Mas marami s'yang mas malaking problema.

Madalas uuwi si Culasa para matagpuang walang hapunan at puro suka ni Abigail sa mga sofa. Parati nitong iyak: “Bakit hindi ako dinedeport?”

Alam ni Culasa ang sagot pero hindi n’ya kinukwento.

Nang matanggap n’ya nang hindi na kailanman gagamitin ng kanyang kaibigan ang kusina nagsimula s’yang dumaan sa Mang Jenny’s para bumili ng kanilang paboritong matalog. Mabilis ang pagkain ni Abigail pag ito ang pasalubong, na ikinatutuwa naman ni Culasa, bagaman sa suka lang ito lahat nagtatapos. “Kaysa naman hindi s’ya kumakain,” bulong n'ya sa sarili.

Isang gabing walang bituin at bagong buwan, imbes na kunin agad ang kanyang take-home, sumaglit ng tingin si Culasa sa TV ni Mang Jenny. Nakilala n’ya ang mga gate sa report. Gintong may malaking “H.” “Saan po ‘yan?”

“Sa inyo?”

“Ba’t andaming pulis?”

“Para bugbugin ang mga nagrarally.” Nagkamot ng ilong ang lalake. “Niloloko mo ‘ko Cu?”

“Po?” Fumeyk s’ya ng tawa. “Ay, opo. Kayo naman o, di na mabiro.” Kinuha n’ya ang nakaplastic nilang hapunan. “Sige po, mauna na ‘ko.”

“Ingat.”

Mag-isa si Mang Jenny nang iwan n’ya ito.

Nang marating n’ya ang kalyeng walang poste ng ilaw napansin n’yang may sumusunod sa kanya. Dalawa! Nang ilang metro na lang ang layo ng mga ‘to tumakbo si Culasa.

Hinabol s’ya ng mga ‘to. “Tigil!” sigaw ng lalake.

“Titi ng Amang magnanakaw kababayan ko pa man din,” isip ni Culasa. Nabitawan n’ya ang mga matalog. “Bilis mga paa!”

“Sandali lang!”

Kumaliwa s’ya sa kanto.

“Mag-usap tayo!”

May ilaw sa kalyeng iyon. Doon n’ya piniling lumaban. Nabigla ang dalawa sa kanyang pagtigil, at nagawa n’yang bayagan ang isa. Hindi n’ya ito nagawa sa isa pang nanghahabol. Babae ito. “Kilala kita?” tanong ni Culasa. Nakataas pa rin ang kanyang mga kamao, handa pa ring sumipa ang mga paa. O tumakbo. Oo, kilala n’ya ang babae. Janitor din ito sa Hau Industries too. “Jessy? Jessica?”

“Ako si Kathleen. Pareho tayo ng trabaho.”

Ang lalake ay si George. Plakda ito sa kalsada.

“Gusto ka lang naming maka-usap,” Kathleen said, “tungkol sa unyon.”

Tinajakan n’ya ‘to sa mukha.

Bagsak si Kathleen.

“H’wag n’yo akong isama sa katarantaduhan n’yo!” Gusto nang umiyak ni Culasa. Matagal pa ang sweldo. Sayang ‘yung matalog. Pera ‘yon. Buhay nila ni Abigail ‘yon. Mabagal ang lakad n’ya pauwi.

Isang kanto ang layo mula sa kanilang bahay narinig n’ya ang mga sirena. “Ab!” Tumakbo s’ya papunta sa kanilang apartment. “May sunog! May sunog!” isip n’ya. Sa kanyang imahinasyon dire-diretso s’yang tumakbo paloob, hindi man s’ya makahinga sa usok, lamunin man s’ya ng apoy.

Pulis at ambulansya ang kanyang natagpuan sa labas ng kanilang apartment. Isang dosenang usisero ang nakapaligid sa mga sasakyan.

“Titi ng Ama! Nahuli kami!” Tuluyan nang bumuhos ang mga luha ni Culasa. May bangkay sa stretcher, may taklob ditong puting tela.

Pinilit n’yang mapalapit sa patrol car.

Blonde ang isa sa mga pulis.

“Kababayan! Kababayan!” sigaw ni Culasa rito. Pasakay na ito ng kotse, blanko ang tingin nang lapitan n’ya. “Kababayan!” Ngising aso, pumasok ang kotse sa sasakyan. Bumulusok ito palayo.

Hahabulin sana ni Culasa ang ambulansya pero wala na rin ito.

“Anong nangyari? Mga kapit-bahay, anong nangyari?” Pauwi na rin ang mga usisero, at wala naman s’yang nakitang blonde sa mga ito. “Mag-isa na s’ya sa Hong Kong.”

Napaupo si Culasa sa asplato. Tulo-uhog.

Mula sa kanyang likuran may nagsalita: “May nagsasama kasing dalawang babae sa apartment na ‘yon. Idedeport sana. E nanlaban, ayun. Patay.”

Mabagal ang pagtingin ni Culasa patalikod. Ayaw n’yang maniwala. Baka pantasya lang n’ya ang tinig.

Pero hindi, hindi. Hindi lang pantasya. “Ab! Titi ng Ama, Ab! Akala ko nawala ka na sa ‘kin!”

Lumuhod si Abigail at nagyakapan sila. “Bungag ka talaga Cu, dalawang kanto pa ang layo ng bahay natin!”

“Ha?” Napatingin si Culasa sa gusali sa kanilang harapan. Dalawang palapag ito. “Oo nga ‘no?”

Nagtawanan sila.

“Cu?”

“Ab?”

“Umuwi na tayo. Hindi ko kaya rito. Hindi nabubuhay ang tao para umamoy ng titi.”

“Hindi na naman—”

“O magbantay sa nang-aamoy ng titi.”

Tumango si Culasa. “Sige. Bukas na bukas din.” Hinigpitan n’ya ang yakap sa kaibigan. “Pero dito muna tayo, upo lang tayo.”

Hinalikan s’ya ni Abigail sa ilong. “Kumusta araw mo?”

“Ayun, nambayag ng katrabaho. Nagmakaawa sa pulis. Nanood ng TV.”

“Nanood ka ng TV habang inaaresto ako?”

“H’wag kang magsimula. Isang minuto lang ako sa Mang Jenny’s. Hinintay ko lang ‘yung order.”

“Kumusta mga ipis?”

“May napatay na naman ako kanina.”

“Ganun talaga pag ipis.”

“Oo.” Lalong humigpit ang yakap ni Culasa kay Abigail. “Oo, ganun talaga pag ipis.”

Unang nalathala sa Kadiliman: The Philippine Collegian Anthology of Critical and Creative Writing